Tabela wszech czasów Gold Cup

Gold Cup

7 lipca 2017 roku rozpocznie się XIV Gold Cup, czyli mistrzostwa Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów. Gospodarzem Złotego Pucharu CONCACAF będą Stany Zjednoczone, a inauguracja turnieju nastąpi o 19:00 czasu lokalnego na Red Bull Arena w Harrison (New Jersey). Reprezentacje Gujany Francuskiej i Kanady rozpoczną kilkunastodniowe zmagania, których finał zaplanowany jest na 26 lipca. Decydujące starcie rozpocznie się o 21:30 na Levi’s Stadium w Santa Clara.  Przy okazji startujących właśnie mistrzostw przedstawiamy wam ich historię oraz ciekawostki statystyczne.

Zanim powstał Gold Cup

18 września 1961 roku w Mexico City została utworzona federacja zrzeszająca wszystkie reprezentacje z Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów. Członkami założycielami byli przedstawiciele następujących państw: Kanada, Kostaryka, Kuba, Salwador, Gwatemala, Haiti, Honduras, Meksyk, Antyle Holenderskie, Nikaragua, Panama, Surinam i USA. Spotkanie miało na celu połączenie dwóch odrębnych zrzeszeń – North American Football Confederation i Confederación Centroamericana y del Caribe de Fútbol. W ten sposób powstała szósta światowa konfederacja pod nazwą CONCACAF – The Confederation of North, Central America and Caribbean Association Football. Obecnie federacja zrzesza trzy mniejsze federacje (tzw. grupy regionalne) – Ameryki Północnej, Ameryki Centralnej i Karaibów, a w ich skład wchodzi 41 członków.

Jednym z postanowień zjazdu założycielskiego było organizowanie mistrzostw konfederacji. Pierwsze rozegrano już w 1963 roku i wystartowało w nich 9 krajowych federacji. Historycznym triumfatorem najstarszych rozgrywek została Kostaryka. Zawody w różnej formule rozgrywano aż do roku 1989. W tym czasie odbyło się 10 edycji, a najbardziej utytułowanymi są Meksykanie (3 złota, 1 srebro i 2 brązy), nieznacznie gorsza była Kostaryka (3-0-3). Po jednym razie zwycięstwa odnieśli przedstawiciele Gwatemali, Haiti, Hondurasu i Kanady. Z dzisiejszej perspektywy aż dziwnym się wydaje, że Stany Zjednoczone zaledwie raz i to w ostatnim turnieju w 1989 roku znalazły się na podium, zdobywając srebrny medal.

Dwóch, trzech pewniaków i egzotyczni goście

Pierwsze mistrzostwa pod nazwą Gold Cup odbyły się w 1991 roku. W ciągu 26 lat przyjęto kilka obowiązujących praktycznie do dziś zasad, choć bywały od nich wyjątki. Pierwsza z nich dotyczy kraju, w którym rozgrywa się turniej finałowy, wszystkie dotychczasowe turnieje odbywały się na stadionach w USA, z dwoma wyjątkami. W 2003 roku 6 meczów rozegrano w Mexico City, w roku 2015 dwa mecze rozegrano w kanadyjskim Toronto. Druga zasada dotyczy obsady turnieju. Bez gry w eliminacjach udział w turnieju mają zapewnione reprezentacje Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Kanady. Tu również pojawił się pewien wyjątek. W 1998 roku Kanada wycofała się z turnieju i dwa lata później musiała brać udział w eliminacjach. Pozostałe drużyny walczą o wolne miejsca w podziale na strefy regionalne – Ameryka Środkowa oraz Karaiby. W kwalifikacjach z Ameryki Środkowej startuje 6-7 reprezentacji, przeważnie w jednej lub dwóch grupach. Natomiast w strefie karaibskiej startuje do 30 reprezentacji, tocząc wieloetapowe boje. W obu przypadkach bardzo często eliminacje połączone są z mistrzostwami tych regionów.

Kolejną grupę uczestników stanowią reprezentacje specjalnie zaproszone na puchar – trzykrotnie zapraszano reprezentacje Brazylii i Kolumbii, dwa razy Korei Południowej oraz po razie Peru, Ekwadoru i Republiki Południowej Afryki. Poza Brazylią i Kolumbią, które stawały odpowiednio trzy i dwa razy na podium, pozostałe federacje nie osiągnęły sukcesów. Od 2007 roku zaprzestano zapraszać drużyn spoza CONCACAF. Było to spowodowane niską atrakcyjnością pucharów dla tych drużyn. Brazylia często przysyłała swoje rezerwy, a w 1996 na turniej skierowała reprezentację U-23. Takie podejście spotykało się z protestami słabszych federacji CONCACAF.

Wśród zmian, które następowały przez lata istnienia pucharu, należy wymienić również liczbę uczestników. Te zmiany nie były tak dynamicznie ja np. w Europie, a od roku 2000 liczba ta jest stała i wynosi 12. Dwa pierwsze turnieje były obsadzone przez 8 drużyn, w 1996 roku wystąpiło 9 reprezentacji, a w 1998 – 10. Jak podają władze konfederacji, za dwa lata w 2019 skład turnieju ma być poszerzony do 16 federacji krajowych.

Meksyk, USA i pozostali w tle

Niemal wszystkie z trzynastu turniejów Gold Cup były zdominowane przez dwie federacje – USA i Meksyku. Tylko raz w 2000 roku na podium zabrakło obu tych reprezentacji. Mistrzem została Kanada, która w finale pokonała Kolumbię 2:0, a w półfinałach odpadły Peru oraz Trynidad i Tobago. Co ciekawe obie wielkie reprezentacje odpadły po bojach z późniejszymi półfinalistami na etapie ćwierćfinałów. Stany Zjednoczone poległy w rzutach karnych z meczu z Kolumbią (Amerykanie wykorzystali zaledwie jeden karny w pięciu próbach), a Meksyk po dogrywce i bramce samobójczej w dogrywce uległ Kanadzie.

Pozostałe turnieje to 7 zwycięstw Meksyku i 5 tryumfów USA. Obie drużyny aż pięciokrotnie spotykały się w finałach. Tu jednak dominacja Meksyku jest niepodważalna, aż cztery razy wychodzili zwycięsko z tej rywalizacji, mając stosunek bramek 15-4. Ciekawostką jest to, że poza finałową rozgrywką tylko raz reprezentacje te spotkały się na innym szczeblu turnieju, było to w 1991 roku, gdy w półfinale USA pokonało Meksyk 2:0.

Kto poza Wielką Dwójką odnosił sukcesy? Oczywiście jeden Złoty Puchar powędrował do Kanady, ale ta tylko dwukrotnie plasowała się na trzecim miejscu, ani razu nie zajmując drugiego miejsca. Pewnie dla wielu będzie zaskoczeniem, że tuż za podium znajduje się Panama z dwoma przegranymi finałami i dwoma medalami brązowymi. Również dwukrotnie medale srebrne zdobywali wspomniani już wcześniej Brazylijczycy, dorzucając po drodze jeden brązowy krążek. Po razie wicemistrzami strefy byli reprezentanci Hondurasu (plus cztery trzecie miejsca), Kostaryki (plus 2 trzecie), Kolumbii (plus jedno) i Jamajki, dla której był to jedyny medal. Drużyn, które zdobywały trzecie miejsca są trzy i każda z nich zdobyła je po jednym razie. Są to Peru, Gwadelupa oraz Trynidad i Tobago (uwaga, aż w sześciu turniejach nie rozgrywano meczu o trzecie miejsce).

KRAJI MIEJSCEII MIEJSCEIII MIEJSCERAZEM
Meksyk71210
USA54211
Kanada123
Panama224
Brazylia213
Honduras145
Kostaryka123
Kolumbia112
Jamajka11
Peru11
Gwadelupa11
Trynidad i Tobago11

Bilans Gold Cup, czyli tabela wszech czasów

Jak pewnie łatwo się domyślić na podstawie wcześniejszych informacji, w tabeli wszech czasów zdecydowanie przeważają Meksyk i Stany Zjednoczone, które wyraźnie przodują nie tylko dlatego, że grały we wszystkich finałach. Dalsze miejsca też nie są niespodzianką, bo zajmują je przedstawiciele strefy środkowoamerykańskiej. Przyczyny są dwie, po pierwsze są dużo silniejsze od drużyn z Karaibów, a po drugie dużo łatwiej jest im zakwalifikować się do finałów – 3-4 drużyny na 6 grających w eliminacjach.

Poniższa tabela przedstawia, tylko rozgrywki finałowe, bez eliminacji. Wynika to m.in. z tego, że bilans całkowity jest bardzo nieadekwatny do siły i możliwości reprezentacji w tym obszarze świata. Należy pamiętać, że trzy wspomniane drużyny nie grają eliminacji, inne potrzebują trzech, czterech meczów, a jeszcze inne grają po 10 i nie uzyskują awansu. W tym miejscu wspomnę tylko, że w takiej tabeli pierwsza trójka wygląda następująco: Trynidad i Tobago na pierwszym miejscu z 206 punktami, na drugim Jamajka z identycznym bilansem punktów, zwycięstw (63) i remisów (17), jak TiT, ale gorszym o 12 bilansem bramkowym. Na trzecim Kuba 190 punktów, USA dopiero na 8, Meksyk na 9. (Uwaga punkty liczone po trzy za zwycięstwo). W tej tabeli nie licząc gości z innych stref, znajduje się 41 reprezentacji, a najsłabsza z nich to Amerykańskie Wyspy Dziewicze, które w 18 meczach odniosły jedno zwycięstwo i poniosły 14 porażek, bilans bramkowy 11-104. Ten jedyny sukces miał miejsce w eliminacjach do tegorocznego turnieju. Piłkarze Wysp Dziewiczych pokonali reprezentacje Saint Martin 2:1 w preeliminacjach. W Gold Cup 2017 mamy też dwóch debiutantów w finałach. Pierwszy z nich to leżąca na kontynencie południowoamerykańskim, a grająca w strefie Karaibów – Gujana Francuska. Drugi to Curaçao, walczący w tej samej strefie, a położony w Małych Antylach kraj stowarzyszony z Królestwem Niderlandów.

MIEJSCEKRAJSTARTYMPZRPBR+BR-BR+/-
1USA136716151881344985
2MEKSYK1362144459814939110
3KOSTARYKA125063161519766313
4HONDURAS1244611871967589
5KANADA1241561511154252-10
6PANAMA7344410141047434
7JAMAJKA93544135174055-15
9TRYNIDAD I TOBAGO9272877133846-8
8SALWADOR9282776152449-25
11BRAZYLIA3142682422913
10GWATEMALA10302048182448-24
12KOLUMBIA313175261417-3
13HAITI6191745101425-11
17GWADELUPA312134171218-6
18KUBA8241132191880-62
16MARTYNIKA4118227724-17
14RPA146130761
15PERU144112770
19KOREA POŁUDNIOWA27404359-4
20EKWADOR123101220
21NIKARAGUA13000308-8
31ST. VINCENT I GRENADINY12000208-8
22BELIZE130003111-10
23GRENADA260006125-24

Kursywą wyróżniono drużyny z innych konfederacji, gościnnie występujące w Gold Cup. W 1996 roku jako reprezentacja Brazylii wystąpiła, kadra U-23.

 
MARIUSZ ŚWIERCZYŃSKI

Zachęcamy do polubienia nas na FACEBOOKU, a także obserwacji na TWITTERZE , INSTAGRAMIE i YOUTUBE

Mariusz Świerczyński
O Mariusz Świerczyński 31 artykułów
Były bramkarz łódzkiego Startu, członek Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Historyków i Statystyków Piłki Nożnej. Z wykształcenia ekonomista-informatyk absolwent Uniwersytetu Łódzkiego. Z zamiłowania kibic polskiej i europejskiej piłki nożnej uwielbia ją oglądać, ale też bez statystyki nie wyobraża sobie życia. Współautor „60 lat minęło, czyli Gwardia Warszawa w europejskich pucharach”