Derry City FC – między jedną a drugą Irlandią

Miasto konfliktu

Derry (tak powiedzą katolicy) albo Londonderry (tak powiedzą protestanci) to miasto leżące nad rzeką Foyle w północno-zachodniej części Irlandii Północnej (tuż przy granicy z Republiką). Liczące 84 tys. mieszkańców miasto to niejako symbol konfliktu irlandzkiego, tzw. „The Troubles”. Pierwsza wzmianka o Derry pochodzi z 546 r. – wtedy św. Kolumba założył tam klasztor.

Tenże święty o bardzo ciekawej biografii (długo był rycerzem i możnowładcą, aż dostał pokutę za morderstwo i przeszedł na bardziej świątobliwy tryb życia) zbyt długo w Derry nie pomieszkał, lecz wypłynął na północ i założył jeden z najsławniejszych klasztorów średniowiecznych na szkockiej wysepce Iona (złupiony potem przez wikingów). W czasach nowożytnych w Derry pojawiło się sporo protestantów, którym bezpieczeństwo zapewniało brytyjskie panowanie nad Wyspą, dlatego zawsze byli niezwykle lojalni wobec króla w Londynie. Zajmowali głównie centrum miasta, natomiast dzielnica Bogside po drugiej stronie rzeki Foyle była zawsze radykalnie katolicka i republikańska. Tam też swoją siedzibę znalazł Derry City FC, grający na Brandywell Stadium.

Pierwszym klubem w mieście był jednak powstały w 1890 r. St Columb’s Hall, który zmienił nazwę na St Columb’s Hall Celtic trzy lata później i w końcu na Derry Celtic w 1899 r. Nazwa Celtic jasno wskazuje, do jakiej tradycji odwoływali się założyciele. W sezonie 1897/1898 udało się dotrzeć do finału Pucharu Irlandii (tradycje Irish Cup przejął Puchar Irlandii Północnej, Puchar Republiki Irlandzkiej – FAI Cup – zaistniał w latach dwudziestych XX wieku), gdzie zespół z Derry przegrał 0:2 z Linfield FC. W lidze „Celtowie” zadebiutowali w sezonie 1900/1901, a ich największych osiągnięciem było piąte miejsce. W ciekawy sposób klub zakończył swój żywot – w 1913 r. po zajęciu 9. miejsca w lidze „Celtowie” zrezygnowali z dalszej, a zawodnicy skupili się na sportach irlandzkich (hurling i futbol gaelicki).  

W 1921 r. Irlandia uzyskała niepodległość, lecz ku niezadowoleniu katolików z Derry – ich miasto pozostało w granicach Irlandii Północnej, czyli de facto w granicach znienawidzonej Wielkiej Brytanii. Mimo działań IRA po pierwszej wojnie światowej i późniejszej wojnie o niepodległość Irlandii, życie powoli wracało do normy. Miasto rozmiarów Derry nie mogło zbyt długo pozostawać bez poważnego klubu piłkarskiego, zwłaszcza że liczące ¾ mieszkańców mniej Coleraine w 1927 r. założyło i zgłosiło do ligi Coleraine FC.

W 1928 r. powstał więc Derry City Football Club, który jednak w 1928 r. jeszcze nie mógł grać w Irish League, ponieważ jego aplikację odrzucono w Belfaście (Belfast i Derry zawsze ciężko się dogadywali). Rok później rozpoczął on występy w lidze Irlandii Północnej. Użycie w nazwie Derry było lekką prowokacją, ponieważ oficjalna brytyjska nazwa miasta to Londonderry. Jednocześnie władze kluby zaniechały członku „Celtic”, aby nie zrażać do drużyny nie-katolików.

Flaga i herb Derry City FC. Źródło: Pinterest.

Pierwszym historycznym trenerem był Joe McCleery. Jego drużyna występowała na stadionie Brandywell w barwach bordowo-niebieskich. W swoim pierwszym oficjalnym meczu pokonali Glentoran z Belfastu na oczach 7,5 tys. widzów. Po kilku latach Billy Gillespie zastąpił Joe McCleery’ego i jednocześnie zmienił klubowe barwy na obowiązujące do dzisiaj biało-czerwone – stąd przydomek „The Candystripes”.

Billy Gillespie wcześniej trenował Sheffield United, który też grywa w koszulkach w biało-czerwone pasy, więc nie trudno się domyślić, skąd nowy trener czerpał inspiracje. Pierwsze tytuły w historii to City Cup w 1935 i 1937 roku, a pierwszą prawdziwą klubową legendą był Jimmy Kelly, który wcześniej terminował w Liverpoolu, ale nie przebił się tam do pierwszej drużyny. W 1949 r. Derry City FC osiągnął pierwszy wielki sukces – zdobył Puchar Irlandii Północnej po zwycięstwie w finale z Glentoranem 3:1. „The Candystripes” powtórzyli to osiągnięcie w latach 1954 i 1964.

To trzecie zwycięstwo pozwoliło na debiut w europejskich pucharach. Derry City FC w sezonie 1964/1965 w 1. rundzie Pucharu Zdobywców Pucharów otrzymał jednak solidną lekcję futbolu od Steauy Bukareszt (porażka 0:5 w dwumeczu). „Pasy” wykorzystały te doświadczenia i w tym samym sezonie zdobyły jedyne (jak się później okazało) mistrzostwo Irlandii Północnej. Dzięki temu w 1965 r. można było zadebiutować w Pucharze Europejskich Mistrzów Klubowych. Tym razem poszło dużo lepiej, bo „The Candystripes” zaczęli od pokonania w dwumeczu norweskiego Lynn Fotball 8:6 (5:1 w Derry i 3:5 w Oslo). W 1. rundzie trafili na RSC Anderlecht. Do pierwszego meczu w ogóle nie doszło i był to zwiastun ciemnych chmur, jakie nadchodziły nad klub i całe miasto.