Tabela wszech czasów Pucharu UEFA

 Mazzola Zdjęcie główne: fanpiture.ru

Niedawno na łamach naszego portalu pojawiło się wyjątkowe zestawienie statystyczne dotyczące Pucharu Miast Targowych. Zgodnie z obietnicą przygotowaliśmy dla Was kolejną część cyklu opisującego rozgrywki, które w wielu zestawieniach są traktowane jako wspólne. Tym razem na tapet wzięliśmy Puchar UEFA, czyli turniej, który swoją historię datuje pomiędzy 1971 a 2009 rokiem.

Geneza

UEFA pod koniec lat 60-tych dość bacznie przyglądała się lekko podupadającym rozgrywkom o PMT. Idea reprezentacji miast już dawno upadła, a znaczenie Pucharu było coraz mniejsze. Działacze z jednej strony chcieli odpowiedzieć na pytanie „Jak zaspokoić ambicje klubów, które nie zdobyły żadnego triumfu w krajowych rozgrywkach”, z drugiej strony widzieli możliwość zarobienia kolejnych pieniędzy, bo Puchar Mistrzów i Puchar Zdobywców Pucharu z roku na rok generowały większe zyski. Głownie dzięki staraniom Artemio Franchiego (Prezydent UEFA 1973-1983) i Hansa Bangertera (Sekretarz Generalny UEFA 1960-1989) i poparciu kilku prominentnych działaczy europejskiego futbolu, doprowadzono do przekształcenia PMT w PUEFA. Od samego początku założono, że liczba startujących drużyn będzie uzależniona od pozycji krajowej federacji w rankingu osiągnięć pucharowych za ostatnie pięć lat. Zgonie z rankingiem, w pierwszej edycji, wśród 64 drużyn zgłoszonych wystartowały po cztery z Niemiec, Anglii, Hiszpanii i Włoch oraz po trzy z kolejnych pięciu krajów, po dwóch przedstawicieli miało 10 federacji (w tym Polska – Legia Warszawa, Zagłębie Wałbrzych) oraz po jednej 13. W kolejnych latach liczba drużyn zmieniała się w zależności od miejsca w rankingu, ale do końca rozgrywek zasada nie uległa zmianie, dodatkowo aż do 1993 roku zawsze w rozgrywkach brały udział 64 drużyny. Jedyny wyjątek miał miejsce w sezonie 1988/89, kiedy to do turnieju przystąpiło 65 ekip.

Inauguracyjna edycja

Losowanie pierwszej edycji nowych rozgrywek odbyło się 07.07.1971 roku w Genewie. Pierwsze pięć meczów rozegrano 14.09.1971. Już w pierwszej edycji nie obyło się bez dramatycznych zdarzeń. Wczesnym rankiem 28.09 w hotelu Silveren Seepaerd w Eindhoven wybuchł pożar. W hotelu tym przygotowywała się do rozegrania rewanżowego meczu z PSV drużyna ze Wschodnich Niemiec — Chemie Halle. W pożarze zginęło 9 osób i wiele było ciężko rannych. Wśród ofiar znalazł się m.in. Wolfgang Hoffmann, 21-letni pomocnik z Chemie, a kilku piłkarzy zostało dotkliwie poparzonych. W związku z tym odwołano mecz, drużyna z Halle wycofała się z turnieju, a do następnej rundy awansował PSV (w meczu w Halle było 0-0). Z 64 drużyn nie wystartowała w rozgrywkach drużyna Vllaznii Szkodra z Albanii, która nie otrzymała wiz wjazdowych do Austrii na mecz ze stołecznym Rapidem.

Pierwsze rozgrywki zakończyły się angielskim finałem pomiędzy Wolverhampton Wanderers i Tottenhamem z Londynu. Puchar UEFA w odróżnieniu od dwóch pozostałych pucharów, aż do sezonu 1996/97 kończył się dwumeczem, rozgrywanym na boisku każdego z finalistów, z zachowaniem zasad „podwójnych bramek” na wyjeździe. Wracając do pierwszego dwumeczu, 03.05.1972 na Melineux Ground w Wolverhampton przy obecności prawie 40 tys. widzów gospodarze przegrali 1-2. W rewanżu dwa tygodnie później na White Hart Line padł remis 1-1 i w ten sposób Tottenham stał się pierwszym zdobywcą PUEFA. Puchar dostał się w godne ręce, wystarczy wspomnieć, że londyńczycy w 10 meczach odnieśli 6 zwycięstw, nie ponieśli porażki i stracili zaledwie 5 bramek. Warto wspomnieć, że pierwszy mecz finałowy prowadziła słynny Tofik Bachramow ten sam, który prowadził finał MŚ w 1966 pomiędzy Angilą i Republiką Federalną Niemiec.

W pierwszej edycji wystartowały dwa polskie kluby. Oba solidarnie przeszły pierwszą rundę, i pożegnały się z Pucharem w drugiej. Legia po pokonaniu szwajcarskiego Lugano (3-1 w Lugano i 0-0 w rewanżu) odpadła z rozgrywek w dwumeczu z Rapidem Bukareszt (0-4 w Bukareszcie i 2-0 w Warszawie), a Zagłębie Wałbrzych po pokonaniu Sklo Unionu Teplice (1-0 u siebie i 3-2 w Teplicach), odpadło również z rumuńską drużyną UT Arad (1-1 w Wałbrzychu i 1-2 po dogrywce w Arad).

Tottenham świetuje tryumf w pucharze
Źródło zdjęcia: uefa.com

Kolejne lata

Oprócz pierwszej edycji jeszcze sześciokrotnie zdarzyło się, że drużyny z tego samego kraju grały w finale. W sezonie 1979/80 Eintracht Frankfurt spotkał się z Borussią Mönchengaldbach, zresztą był to sezon zdominowany przez reprezentantów ówczesnej Republiki Federalnej, wystarczy dodać, że w półfinale były tylko drużyny z RFN – oprócz wymienionych wcześniej jeszcze Bayern Monachium i VfB Stuttgart. Piąta drużyna 1.FC Kaiserslautern odpadła w ćwierćfinale po porażce z Bayernem, a więc nikt nie pokonał w tym sezonie zachodnioniemieckiej drużyny. Dodatkowo bilans też był imponujący (mecze z innymi federacjami), a zwłaszcza przed własną publicznością 15 zwycięstw, 3 remisy i żadnej porażki, a bilans bramkowy 47-6 (ogólny bilans 23-7-6 i bramki 75-29).

Dziesięć lat później, czyli od sezonu 1988/89 rozpoczęła się wielka dominacja drużyn włoskich. Przez 11 kolejnych sezonów, aż 8 razy drużyny z półwyspu Apenińskiego zdobywały Puchar, w tym czasie 4 razy finał był wewnętrzną rozgrywką włoskich klubów, w tym przez dwa kolejne sezony 1989/90 i 1990/91, Włosi nie dopuścili do finału nikogo spoza swojego grona.

Puchar UEFA, w tym okresie, uznawany był przez wielu fachowców za najtrudniejszy, nie dość, że miał jedną rundę więcej niż pozostałe puchary, to na dodatek dużo więcej było drużyn z krajów najsilniejszych piłkarsko. W efekcie rozgrywki były bardzo emocjonujące i trudno było słabszym drużynom przebić się do półfinałów, nie mówiąc już o finale. Chyba też nie jest też żadnym zaskoczeniem, że rozgrywki zdominowało pięć krajów Włochy (9 razy zdobyty Puchar), Anglia (6 razy), Niemcy, Hiszpania (po 5) i Holandia (4). Dominacja ta pokrywa się z tendencją Ligi Mistrzow, o której pisaliśmy tutaj: Wielka Piątka w Lidze Mistrzów.

XXI wiek

Początek XXI wieku to dominacja, choć nie taka wielka jak wcześniej Włochów, drużyn hiszpańskich. W 9 ostatnich sezonach Hiszpanie trzy razy zdobyli Puchar i dwa razy przegrywali w finale, choć jeden z nich był ich wewnętrzną sprawa (sezon 2006/07 kiedy to w finale Sevilla pokonała Espanyol). Co raz częściej do głosu zaczęły dochodzić jednak drużyny spoza czołowej 5, puchar zdobywały drużyny z Rosji (2 razy), Ukrainy, czy też Turcji.

Rozgrywki stały się pucharem drugiej kategorii, czołowe kluby grały w LM (od wielu lat nie tylko mistrzowie), a odpadając z eliminacji LM (od 1996/97) nie bardzo były zainteresowane „męczeniem się” w pucharze UEFA. Dostając się po fazie grupowej LM (od sezonu 1999/2000) dominowały i to znacznie (opis dominacji w artykule:Analiza awansów do Pucharu UEFA / LE przez spadek z LM) Dodatkowo UEFA po likwidacji PZP dokooptowała do swojej formuły zwycięzców lub finalistów pucharów krajowych, a od sezonu 1995/96 również zwycięzców ostatniej rundy Pucharu Intertoto (od 3 do 11 drużyn). W efekcie w pucharze zaczęło grać coraz więcej przypadkowych drużyn, które nie miały szans w rywalizacji ze średniakami, a tym najsilniejszym nie bardzo chciało się grać. Oczywiście, część problemów (oprócz majstrowania przy dobrym rozwiązaniu np. tworzenie pięcio-drużynowych grup i po jednym meczu) wynikało z rozszerzenia się Europejskiej Federacji. W sezonie 1993/94 startowały 64 kluby, w kolejnych latach liczba ta ciągle rosła, aż w ostatnim sezonie wyniosła 157 z czego 11 z Pucharu Intertoto i 24 z Ligii Mistrzów.

Ostatni mecz w historii tych rozgrywek został rozegrany na Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu w dniu 20.05.2009 roku pomiędzy Szachtarem Donieck i Werderem Brema. Mecz po dogrywce wygrali piłkarze z Ukrainy, a ostatnią bramkę strzelił w dogrywce, ustalając wynik na 2-1, brazylijczyk Jádson Rodrigues da Silva.

Ostatnie trafienie w historii rozgrywek
Źródło zdjęcia: news.bbc.co.uk

Polacy

Polacy w Pucharze UEFA startowali 91 razy, rozegrali 358 meczów, odnieśli 122 zwycięstwa, 88 remisów i ponieśli 146 porażek. W tym czasie strzelili 504 bramki, tracąc 500. No i w sumie niewiele wynikało z tych gier, tylko 2 razy (na 91 prób) udało się dojść do ćwierćfinału. Pierwszy tej sztuki dokonał chorzowski Ruch w sezonie 1973/74 pozostawiając w pokonanym polu zachodnioniemiecki Wuppertaler (4-1 i 4-5), wschodnioniemiecki FC Carl Zeiss Jena (3-0 i 0-1), węgierski Honved (5-0 i 0-2) i odpadli z Feyenoordem po dogrywce w meczu rewanżowym w Rotterdamie (1-1 i 1-3). Drugi klub, który dotarł na ten etap rozgrywek to mielecka Stal — w składzie m.in. z Domarskim, Latą, Kasperczakiem — w sezonie 1975/76 tym razem pokonani rywale to duński Holbäk BIF (2-1 i 1-0), ponownie FC Carl Zeiss Jena (1-0 i 0-1 w rozgrywce na karne 3-2) i Inter z Bratysławy (2-0 i 0-1), dopiero Hamburger SV pokonał mielczan po remisie u siebie i zwycięstwie w Mielcu 1-0. No i to tyle sukcesów, do sezonu 1993/94 (czyli dopóki UEFA nie zaczęła rozbudowywać rozgrywek) tylko 5 razy polskim drużynom udało się przejść 2 rundy (raz Legia i po dwa razy Śląsk i Widzew). Później też nie było lepiej, a w końcowej fazie, kiedy rozgrywano mecze w grupach, tylko Lechowi udało się zakwalifikować do tej fazy rozgrywek i awansować dalej (Amica i Wisła w sumie w ośmiu meczach grupowych odniosły 1 zwycięstwo i doznały 7 porażek, kończąc ze wspólnym dorobkiem bramkowym 9-24). To również tu zdarzały się wielkie wpadki, takie jak odpadnięcie GKSu z Cementarnicą Skopje, czy też Pogoni z Fylkir Reykjavik. No i oczywiście w Pucharze UEFA Widzew doznał największej klęski spośród wszystkich polskich drużyn, przegrywając we Frankfurcie nad Menem z Eintrachtem 0-9, ale też w PUEFA Hutnik Kraków odniósł najwyższe zwycięstwo, pokonując azerskie Chazri, również 9-0.

Statystyka

Przez 38 edycji rozegrano 7065 meczów, w czasie których strzelono 19660 bramek. Puchar zdobyło 26 klubów, ale tylko dwa razy udało się obronić tytuł. Dokonał tego Real Madryt w sezonie 1985/86 i Sevilla 2006/07. Wśród zdobywców Pucharu po trzy razy udała się ta sztuka Interowi Mediolna, Juventusowi Turyn i FC Liverpool. Dwukrotnie Puchar wznosili: AC Parma, Feyenoord Rotterdam, IFK Göteborg, Real Madryt, Sevilla FC, Tottenham Londyn, po razie puchar zdobyło 17 drużyn. W klasyfikacji krajowej, oprócz wymienionych wyżej hegemonów, puchar zdobyły jeszcze: Szwecja i Rosja po dwa razy oraz Belgia, Turcja, Portugalia i Ukraina po razie. Najbardziej poszkodowaną federacją jest Francja, która aż czterokrotnie przegrywała w finale i pięć razy w półfinale, nigdy nie zdobywając głównego trofeum.

KLUBPKTSTARTYMZRPBR+BR-BR+/-
Inter2552314973364022212993
Juventus FC203119864112320083117
Hamburger SV 1891510657183117511164
VfB Stuttgart1871510456192920011684
FK Spartak Moskwa1831910055182715810949
Sporting CP 1792410752233217111457
FC Girondins de Bordeaux 174179852182814910841
1.FC Köln172149852163018410579
Club Brugge KV 1722111050223819814454
Tottenham Hotspur FC 17098650201618172109
AS Roma17012945214281508268
SC Feyenoord Rotterdam 1682010548243317012743
AFC Ajax 16517925015271798891
Borussia VfL 1900 )16510785015131728587
RSC Anderlecht 163149446252316210161
Parma FC15711834619181297455
FK Crvena zvezda 151209843223315612828
Valencia CF14214853925211319338
Grasshopper Club Zürich140209841174017215022
Liverpool FC1399734019141165561
FC Barcelona13711784017211497574
SV Werder Bremen135158738212816610759
SK Slavia Praha13319903722311209723
Brøndby IF13115803817251278443
FC Bayern München1309683913161518269
AJ Auxerre12814783717241237647
1.FC Kaiserslautern 1271378407311449846
HNK Hajduk Split12515763617231287751
PSV Eindhoven12416793519251328844
SL Benfica12415803519261169620
BILANS POLSKICH KLUBÓW
Wisła Kraków801152221416896227
Legia Warszawa791354221319926824
Widzew Łódź4910381310153655-19
Amica Wronki3042493124344-1
Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski2731876520155
Lech Poznań2452266103335-2
GKS Katowice2372265112329-6
Śląsk Wrocław234186572936-7
Polonia Warszawa2141470719172
Ruch Chorzów16316511029272
Stal Mielec16312444981
Górnik Zabrze145143562226-4
Gwardia Warszawa914301541
Hutnik Kraków7162131587
Zagłębie Wałbrzych714211651
Wisła Płock736141770
KGHM Zagłębnie Lubin638134311-8
PGE GKS Bełchatów41411257-2
Odra Wodzisław Śląski31410378-1
Zagłębie Sosnowiec31210126-4
Pogoń Szczecin236024510-5
Odra Opole11201123-1
GKS Tychy11201113-2
ŁKS Łódź11201113-2
Szombierki Bytom11201113-2
Tabela federacji:
KRAJPKTZRPBR+BR-BR+/-
Niemcy185354422131319171181736
Włochy15414462032421317840477
Hiszpania14034111702501316891425
Anglia11723361641731117680437
Francja11623321662221109825284
Holandia889255124206952722230
Belgia786220126186804690114
Portugalia7052049318965457975
Szkocja58416110114557147695
Szwajcaria5771638816161458925
Rumunia5151448314949448410
Austria48213577165491530-39
Grecja50814476163512568-56
Jugosławia377110478739534352
Węgry40311558126399456-57
Dania4841367614651549124
Szwecja44912380133460475-15
Polska454122881465045004
Bułagaria41311374131448455-7
Turcja36710164114371426-55
Rosja393113548837931861
Norwegia3469755126363459-96
NRD28682407727826216
ZSRR364107437231525065
Czechy30884567828825830
Czechosłowacja27079337630326043
Ukraina2557142622292209
Izrael228643663217224-7
Serbia20956416122521510
Chorwacja20457335623919049
Słowacja190552560163210-47
Cypr194533586241353-112
Finlandia1504030102163341-178
Słowenia127352257135180-45
Gruzja9628124986171-85
Islandia102262476104271-167
Irlandia8118278185266-181
Łotwa93242143108141-33
Litwa842594084162-78
Białoruś7116234575144-69
Bośnia i Hercegowina7120113767123-56
Irlandia Północna5812227663266-203
Mołdawia6013213859136-77
Macedonia6014184051138-87
Albania4410145655174-119
Estonia399124343135-92
Armenia32884237131-94
Azerbejdżan24663424110-86
Malta27699154326-272
Luksemburg24599046398-352
Walia30865240178-138
Liechtenstein2055162545-20
Kazachstan1334151239-27
Wyspy Owcze13274733164-131
Czarnogóra3035312-9
Andora310234127-123
San Marino10117462-58
Uwagi do tabeli:
  1. Niemcy bilans łącznie z Republiką Federalną Niemiec do 1991 i następnie Zjednoczonych Niemiec
  2. Czechosłowacja bilans do lata 1991, w kolejnych sezonach osobno bilans Czech i Słowacji
  3. ZSRR bilans do lata 1991, w kolejnych sezonach osobno bilans powstałych w wyniku rozpadu ZSRR federacji (w tym Rosji)
  4. Jugosławia bilans do lata 1991, w kolejnych latach bilans osobny dla poszczególnych federacji
  5. Serbia bilans od 1992 roku – w latach jako 1992-2004 Federalna Republika Jugosławii, następnie do 2006 roku jako Serbia i Czarnogóra i od 2007 jako Serbia

MARIUSZ ŚWIERCZYŃSKI

Zachęcamy do polubienia nas na FACEBOOKU, a także obserwacji na TWITTERZE , INSTAGRAMIE i YOUTUBE

 

Mariusz Świerczyński
O Mariusz Świerczyński 31 artykułów
Były bramkarz łódzkiego Startu, członek Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Historyków i Statystyków Piłki Nożnej. Z wykształcenia ekonomista-informatyk absolwent Uniwersytetu Łódzkiego. Z zamiłowania kibic polskiej i europejskiej piłki nożnej uwielbia ją oglądać, ale też bez statystyki nie wyobraża sobie życia. Współautor „60 lat minęło, czyli Gwardia Warszawa w europejskich pucharach”